Regelmatig hoor ik mensen zeggen: “Wat leuk dat jullie creatief bezig zijn.” En dat is ook zo. Bij Studio Blijmakers en Het Dobbyhuis wordt geschilderd, getekend, met klei gewerkt en op allerlei manieren creativiteit ingezet. Maar eerlijk gezegd gaat het daar helemaal niet om. Creativiteit is bij ons geen doel, maar een middel.

Natuurlijk ontstaan er prachtige kunstwerken, maar het echte werk gebeurt tijdens het maken. Iemand met niet-aangeboren hersenletsel ontdekt dat hij, ondanks alles wat hij is kwijtgeraakt, nog steeds iets kan creëren waar hij trots op is. Iemand met beginnende dementie begint te schilderen en vertelt ineens een herinnering waarvan de familie dacht dat die allang verdwenen was. Een ander vindt tijdens het werken de rust om weer contact te maken met zichzelf of met de mensen om hem heen.

Het kunstwerk dat mee naar huis gaat is mooi, maar het verhaal dat onderweg ontstaat is vaak nog veel waardevoller. Sterker nog: het gaat niet om wat iemand maakt, maar om wat het maken met iemand doet.

Daarom geloof ik dat we anders naar creativiteit mogen kijken. Te vaak wordt het gezien als een leuke activiteit om de tijd door te komen. Alsof het vooral belangrijk is dat mensen bezig zijn. Ik zie juist iedere dag dat creativiteit mensen een stem geeft. Het brengt herinneringen naar boven, geeft zelfvertrouwen, zorgt voor gesprekken en laat mensen weer ervaren dat ze ertoe doen.

In de zorg gebruiken we vaak het woord dagbesteding. Ik begrijp dat woord, maar het voelt voor mij alsof het vooral gaat over het vullen van een dag. Terwijl ik geloof dat het veel meer kan zijn. Het gaat niet om het vullen van de dag, maar om het blijven vullen van het leven. Met verwondering, met ontmoeting, met trots en met nieuwe herinneringen.

Dat is voor mij het verschil tussen creatief bezig zijn en creatief van betekenis zijn. We maken geen kunst om kunst te maken. We gebruiken creativiteit om mensen weer te laten ontdekken wat er wél mogelijk is. Soms ontstaat er een prachtig schilderij. Soms een beeld van klei. Maar het mooiste wat ontstaat, zie je niet altijd terug in het kunstwerk. Dat zie je in de glimlach van iemand die weer trots is op zichzelf. In een herinnering die onverwacht bovenkomt. In een gesprek dat anders nooit was gevoerd. Of in twee mensen die elkaar tijdens het schilderen ineens écht ontmoeten.

Dat is voor mij de echte kracht van creativiteit.

Erica de Winter